Kazimierz Moczarski Rozmowy z katem

„Rozmowy z katem” to zapis doświadczeń Kazimierza Moczarskiego, który po wojnie, w więzieniu mokotowskim, został osadzony w jednej celi z generałem SS Jürgenem Stroopem. Wysoko postawiony oficer hitlerowski był odpowiedzialnym za krwawe stłumienie powstania w getcie warszawskim. Książka przedstawia rozmowy autora z nazistowskim zbrodniarzem. Moczarski stara się poznać historię kariery generała, wydarzenia z jego perspektywy, motywacje oraz poglądy nazisty.

Rozmowy z katem streszczenie

Powieść dokumentalna Moczarskiego opiera się na 255 dniach, które autor spędził w jednej celi z Jürgenem Stroopem i policjantem SS Gustawem Schielke. Stroop w rozmowach podejmuje kilka wątków, które można streścić w punktach:

Prywatne życie, szczegóły z dzieciństwa, opowiada też o pasjach i hobby. W jego opowieściach możemy dowiedzieć się, w jaki sposób awansował w nazistowskiej hierarchii.
Wydarzenia historyczne z okresu władzy nazistów, drugiej wojny światowej możemy poznać z perspektywy Stroopa. Generał opowiadał o swoich kontaktach z Hitlerem i Himmlerem, o różnych postaciach, z którymi współpracował. Stroop był odpowiedzialny za likwidację getta warszawskiego. Poznajemy też, jak przebiegała likwidacja getta, a także jak przebiegało tłumienie powstania w getcie warszawskim w 1943 roku. Stroop opowiadał ze szczegółami daty wydarzeń i nazwiska postaci, dlatego książkę „Rozmowy z katem” można traktować jako źródło historyczne.
Relacje oraz mechanizm władzy u nazistów. Stroop opowiada ze szczegółami o funkcjonariuszach, żołnierzach oraz ludziach na wysokich stanowiskach, jakie były obowiązki poszczególnych grup i zakres obowiązków. Dzięki temu możemy poznać cały system aparatu państwowo wojskowego w hitlerowskich Niemczech.
Moczarski pragnął poznać, jak ukształtował się światopogląd nazistowski i antysemityzm Stroopa, który był zagorzałym hitlerowcem. W całej powieści wiele jest wątków podejmujący obraz psychologiczny generała, jego poglądy oraz czym się kierował w swoich działaniach. W „Rozmowach z katem” poniekąd możemy zobaczyć, jak mechanizm propagandy hitlerowskiej wpłynęły na tego człowieka oraz cały naród.

Książka ukazuje bezwzględność Stroopa, jego fanatyczną wierność Hitlerowi i SS, a także mechanizmy nazistowskiej władzy. Stroop beztrosko opowiada o brutalnych metodach stosowanych wobec Żydów, a także o swojej bezdusznej postawie wobec ludzkiego cierpienia. Autor nie ogranicza się jednak do roli stenografa – analizuje psychikę swojego rozmówcy, zestawia jego słowa z faktami historycznymi i pokazuje, jak człowiek może stać się narzędziem zbrodniczego systemu.

Opracowanie lektury Rozmowy z katem – problematyka i kontekst historyczny

„Rozmowy z katem” to nie tylko relacja ze spotkania z jednym z największych zbrodniarzy II wojny światowej, ale także głęboka analiza mechanizmów totalitaryzmu, fanatyzmu i odczłowieczenia. Książka pokazuje, jak system ideologiczny może kształtować osobowość, pozbawiając człowieka moralności.

Powieść ukazywała się w latach 1972-1974 w miesięczniku Odra, a w wersji książkowej wydana została w 1977. Książkę ciężko przyporządkować do jednego gatunku, Moczarski spisywał rękopis już po wyjściu z więzienia w 1956 roku. Z jednej strony może być potraktowany jako wywiad, jednak Moczarski sam występuje jako bohater tej opowieści. Powieść można potraktować po części jako pamiętnik, choć spisany wiele lat później oraz brak w nim chronologii zapisu rozmów. „Rozmowy z katem” mają też cechy powieści psychologicznej oraz literatury faktu.

Istotny jest również kontekst historyczny – książka powstała po wojnie, w okresie stalinizmu, kiedy Moczarski sam padł ofiarą represji komunistycznych i sam był oskarżany o współpracę z hitlerowcami. Przez lata był więziony, zanim został uniewinniony. Utwór staje się więc świadectwem epoki, w której zarówno naziści, jak i ofiary nazizmu byli osądzani przez nową, totalitarną władzę.